9 Qalad ee Ugu Waaweyn ee Dadku Sameeyaan Bisha Ramadaan
1. Cabista biyo aad u badan xilliga Saxuurta:
Dad badan ayaa rumeysan in haddii ay cabbaan litirro biyo ah inta aan la adimin ay ka ilaalinayso haraadka maalintii. Runta se waxay tahay, kelyaha ayaa si degdeg ah biyahaas jirka uga saara saacad ka dib.
Sirta halkan ku jira waa in biyaha la kala qaybiyo inta u dhaxaysa Afurka iyo Saxuurta, laguna daro cuntooyin biyo hayn kara sida khudaarta (qajaarka, yaanyada) si biyaha jirka loogu hayo muddo dheer.
2. Afurka oo lagu bilaabo cuntooyin culus iyo dufan:
Marka la afurayo, calooshu waxay soo martay nasasho 12 saacadood ah. In lagu bilaabo sambuus, hilib shiilan, ama cuntooyin dufanku ku badan yahay waxay keentaa gubasho caloosha ah iyo dibiro (bloating).
Habka ugu habboon waa in lagu bilaabo biyo ama timir, ka dibna la sugo 10-15 daqiiqo si nidaamka dheef-shiidka uu u soo kaco ka hor intaanan la cunin raashinka culus.
3. Ka boodista ama iska dhaafista Saxuurta:
Qaar badan ayaa doorta inay seexdaan iyagoon saxuuran si ay hurdo u helaan, lakiin tani waxay keentaa in jirku waayo tamartii uu ku shaqayn lahaa maalintii. Saxuurtu waa barako diini ahaan, caafimaad ahaanna waxay ka hortagtaa madax-xanuunka, daalka, iyo daciifnimada muruqyada.
Saxuur fudud oo leh borotiin (sida ukunta) iyo fiber (sida booshabka/oatmeal) waxay ku siinaysaa tamar waarta
4. Isticmaalka xad-dhaafka ah ee sonkorta iyo macmacaanka:
Afurka ka dib, dadku waxay rabaan inay aad u cunaan macmacaanka si ay tamartooda u soo celiyaan. Si kastaba ha ahaatee, sonkortu waxay keentaa in hormoonka Insulin uu kor u kaco si degdeg ah, taas oo hadhow kugu keenta inaad dareento daal badan iyo gaajo saacado ka dib. Tani waa sababta keenta in dad badani miisaan kordhaan bisha Ramadaan halkii ay ka dhimi lahaayeen.
5. Hurdo badan maalintii iyo firfircooni yari:
Soomka looma samayn in la seexdo maalintii oo dhan. Hurdada badan waxay carqaladaysaa nidaamka dheef-shiidka iyo wareegga dhiigga, waxayna kugu keentaa inaad dareento daciifnimo ka badan midda gaajadu keento. Isku day inaad samayso socod fudud ama jimicsi fudud 1-2 saac ka hor afurka si jirku u gubo baruurta, maskaxduna u furnaato.
6. Cabista cabitaannada qabow aadka u ah ama barafka leh:
In biyo baraf ah lagu bilaabo afurka waxay keentaa in xididdada dhiigga ee caloosha ay isku soo ururaan (vasoconstriction), taas oo daciifisa habka dheef-shiidka. Waxay kaloo keeni kartaa in qofku dareemo xanuun caloosha ah iyo wareer. Had iyo jeer ku afur biyo diirran ama kuwa heerka kulka qolka ah (room temperature) si jirku u nuugo biyahaas si fudud.
7. Cabista Kafeega iyo Shaaha xilliga Saxuurta:
Kafeega iyo shaahu waxay ka kooban yihiin maaddada Caffeine, taas oo ah “Diuretic” (wax kordhiya kaadida). Haddii aad saxuurta ku cabto kafee, jirkaagu wuxuu luminayaa biyo badan oo muhiim ah saacadaha hore ee maalinta, taas oo kugu keenta haraad aad u daran iyo qallayl maqaarka ah maalintii oo dhan.
8. Cunista raashinka cusbada badani ku jirto:
Cuntada cusbada leh sida qasacadaysan waxay keenaan in jirku u baahdo biyo badan. Cusbadu waxay soo jiidataa biyaha unugyada dhexdooda ah, taas oo keenta haraad aan la xamili karin maalintii. Isku day inaad cusbada ka yarayso raashinka saxuurta si aad u yarayso baahida biyaha.
9. Jimicsiga culus xilliga qorraxdu soo baxdo:
Dadka jimicsiga jecel waxay mararka qaar qaldan u doortaan xilliga ay tababaranayaan. Jimicsiga culus ee dhididka badan leh xilliga duhurkii ama galabta hore wuxuu keenaa “Dehydration” (biyo-yari) khatar ah. Xilliga ugu wanaagsan ee jimicsiga waa 1-2 saac ka dib afurka marka jidhku helay nafaqo iyo biyo, ama 30 daqiiqo ka hor afurka (haddii uu yahay jimicsi aad u fudud).
