Su’aashan waa mid cilmiyeed oo dad badan ay isweydiiyaan. Maaddaama aysan raggu lahayn naaso shaqaynaya oo ilmo lagu nuujiyo, maxay tahay sababta dabiiciga ah ee ay u leeyihiin ibo naas? Jawaabtu waxay ku jirtaas sidaynu ku samaysanno caloosha hooyada dhexdeeda.
1. Marxaladda hore ee Uurjiifka (The Early Stages)
Toddobaadyada ugu horeeya ee uurka, dhammaan uurjiifyada (embryos) waxay raacaan hal naqshad oo guud, iyadoon la kala saarin inay lab noqonayaan iyo inay dheddig noqonayaan.
Waqtiga: Inta u dhaxaysa toddobaadka 1-aad ilaa 6-aad ee uurka, uurjiifku ma laha xubno kala saaraya lab iyo dheddig.
Samaysanka: Inta lagu jiro waqtigaas, ibaha naaska ayaa bilaaba inay samaysmaan ka hor inta uusan go’aansan jinsiga ilmaha.
2. Doorka Koromosoomka Y
Kaliya marka uu ilmuhu gaaro toddobaadka 6-aad ama 7-aad ee uurka ayuu shaqo bilaabaa hidda-sidaha loo yaqaan SRY gene oo ku jira koromosoomka Y.
Haddii ilmuhu yahay lab (XY): Koromosoomka Y ayaa amar ku bixiya in jirku soo saaro hormoonka Testosterone, kaas oo bilaaba samaynta xubnaha labka, isla markaana joojiya horumarka naasaha.
Haddii ilmuhu yahay dheddig (XX): Jirku wuxuu sii wadaa naqshaddii hore ee dheddigga, isagoo sii horumariya naasaha iyo xubnaha kale.
3. Maxay u baaba’i waayaan?
Maaddaama naqshadda ibaha naaska ay horay u samaysantay ka hor intaan labnimadu bilaaban, jirku ma laha sabab uu dib ugu laabto oo uu u tirtiro.
Faa’iido-darro la’aan: Evolutionary ahaan, maaddaama ibaha naaska ee raggu aysan dhib u keenayn jirka ama aysan u baahnayn tamar badan si ay u joogaan, ma jirin baahi keenta in jirku iska saaro inta uu korayo.
Raggu waxay leeyihiin unugyo naas (breast tissue) oo aad u yar iyo qanjirro.
Gynecomastia: Waa xaalad marka hormoonka Estrogen uu ku bato ninka, taas oo keenta in naasuhu u koraan sidii dheddigga.
Nuujinta: Xaalado caafimaad oo aad u dhif ah oo la xiriira carqaladaynta hormoonnada (sida burooyinka qanjirka Pituitary-ga), ninka waxaa ku dhici kara wax loo yaqaan Male Galactorrhea oo ah in naaska laga helo dareere u eg caanaha, laakiin tani waa xaalad caafimaad oo u baahan dhakhtar.
In kasta oo aysan u adeegin nuujin, haddana ibaha naaska ee ragga waxay leeyihiin:
Dareen: Waxay qani ku yihiin neerfayaal dareen leh.
Astaanta Caafimaadka: Waxay noqon karaan calaamad lagu garto xanuunada qaar; tusaale ahaan, ragga qaarkood waxaa ku dhici kara Kansarka Naaska (Breast Cancer), in kasta oo uu aad ugu yar yahay ragga marka loo eego dumarka.
